Eğitimli işsizler, eşleşme problemleri ve plansızlık

Cem Başlevent

Türkiye İstatistik Kurumu’nun yayınladığı resmi verilere göre, 2013 yılı sonu itibariyle Türkiye’nin yaklaşık 28,3 milyonluk işgücünün 5,4 milyonluk kısmını yüksekokul veya fakülte mezunları oluşturuyor. Bunun yaklaşık 400 bin kişilik kısmı ise sadece 2013 yılı içinde işgücüne katılan yükseköğretim mezunları.  Aynı dönemde – istihdam edilen yükseköğretim mezunlarının sayısı 338 bin artarak 4,8 milyona çıkmasına rağmen – eğitimli işsizlerin olanların sayısı 557 bine ulaşmış. Bu da yüzde 10,3’lük bir işsizlik oranına karşılık geliyor.

Türk basınında ‘eğitim’ deyince akla ilk gelen isimlerden olan Abbas Güçlü, 4/11/2014 tarihli yazısında eğitimli gençler arasındaki işsizliğin yanı sıra, farklı alanlardan mezun olanların işsizlik oranlarındaki varyasyona dikkat çekmiş.

Yazıda paylaşılan bilgilere göre, yüksekokul veya fakülte mezunları arasında, mezunları arasında işsizlik oranının en yüksek olduğu alan imalat ve işletme (yüzde 16,8). Eğitimli işgücünde işsizlik oranının en yüksek olduğu diğer alanlar ise sanat (yüzde 15,9) ve yaşam bilimleri (yüzde 14,5). Buna karşılık, yüksek öğretim mezunları arasında işsizliğin en az olduğu alanlar arasında güvenlik hizmetleri (yüzde 2.1), sağlık (yüzde 2,4) ve hukuk (yüzde 6) var.

Bundan 5-10 yıl sonra hangi alanlardan mezun olacak gençlerin daha çok rağbet göreceğini kestirmek kolay değil. Ancak bugün itibariyle gözlemlenen farklılıklar, ciddi boyutta bir eğitim-istihdam uyumsuzluğuna, yani gençlerin daha kolay iş bulabilecekleri alanlara yönlendirilmeleri konusunda yeterli bir planlama yapılmadığına işaret ediyor. Eğitim-istihdam eşleşmesi konusundaki yetersiz planlamalara dair aşağıda vereceğim güncel örneği özellikle çarpıcı yapan, işgücü piyasasındaki uyumsuzluklara çare olması için hayata geçirilen bir projenin bizatihi bu problemden muzdarip olması.

İşsiz iş danışmanları da atama bekliyor

Bundan yaklaşık iki önce yazdığım bir yazıda, iş ve meslek danışmanlarının traji-komik öyküsünü özetlemeye çalışmıştım (Radikal, 17/1/2013). Çok sayıda gencimiz, iş ve meslek danışmanı (İMD) ünvanıyla Türkiye İş Kurumu (İŞKUR) bünyesinde istihdam edilme umuduyla çeşitli üniversitelerin düzenlediği kurslara katılmış, ancak yeterli sayıda kadro açılmadığı için pek çoğu mağdur olmuştu. Aradan geçen sürede, yazımın yaratacağı farkındalığın da katkısıyla (!?), sorunun büyük ölçüde hallolmuş olacağı umuyordum. Ancak son günlerde medyada gözüme çarpan haberler, durumun 2014 sonu itibarıyla daha da vahim bir hale geldiğini gösteriyor. Anladığım kadarıyla, İMD kurslarına katılıp sertifika sınavını kazanmalarına rağmen ataması yapılmayan gençlerin sayısı 7 bin’e ulaşmış. Üstüne üstlük, özel istihdam bürolarının İMD çalıştırma zorunluluğuna dair uygulama önce 2015’e, sonra da 2016’ya ertelenmiş.

Aslında ülkemizdeki işsizliğin boyutu ve işgücü piyasasındaki eşleşme problemleri düşünüldüğünde, işsizlere iş uygun bulma konusunda uzmanlaşan elemanların yetiştirilmesi iyi bir fikir. Nitekim İŞKUR da bu kadroların istihdamı arttırmada önemli rol oynadığını düşünüyor. Ancak İMD kadrolarıyla ilgili gelişmeler, istihdam alanındaki planlama eksikliğine dair çarpıcı bir örneğe dönüşmüş durumda.  İŞKUR’daki kadro sayısı aşağı yukarı belli ve özel sektör istihdam olanakları son derece sınırlıyken, açılmasına izin verilen İMD kursları mağdur ve mutsuz gençler yaratmaya devam ediyor. Bu gençlerimize ‘işsizlere iş bulma işi’nden daha iyisinin sunulamaması bir yana, uygulamanın onların zaman, para ve umutlarını boşa çıkaracak şekilde yapılıyor olması kabul edilebilir bir durum değil.

Umarım İMD’lerin eğitim ve istihdamına dair düzenlemeler ivedilikle hayata geçirilir ve bu vesileyle, mezunları büyük zorluklarla iş bulabilen üniversite bölümlerinin öğrenci almaya devam etmesi gibi daha büyük ölçekteki eşleşme sorunları da gündeme gelir. Zira, mevcut eğitimli işsiz sayımız, sertifika sahibi tüm meslek danışmanlarını meşgul edecek kadar çok.

Cem Başlevent

Görsel: https://flic.kr/p/6dbYT

Reklamlar

Bir Cevap Yazın

Aşağıya bilgilerinizi girin veya oturum açmak için bir simgeye tıklayın:

WordPress.com Logosu

WordPress.com hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap / Değiştir )

Twitter resmi

Twitter hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap / Değiştir )

Facebook fotoğrafı

Facebook hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap / Değiştir )

Google+ fotoğrafı

Google+ hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap / Değiştir )

Connecting to %s