Tavan fiyat uygulamaları neden Don Kişot’luktur?

et fiyatlariBelki hatırlarsınız, bundan iki yıl kadar önce uçak biletlerine tavan fiyat koyulmuştu. Dönemin ulaştırma bakanı bir toplantı sonrasında, sektör temsilcilerini de yanına alarak, yurtiçi uçak bileti fiyatların 300 TL’yi geçmeyeceğini, bir basın toplantısı ile açıklamıştı. Benzer bir açıklama, geçtiğimiz hafta  tarım, gıda ve hayvancılık bakanının kırmızı et sektörü temsilcileri ile yaptığı toplantı sonrasında geldi. Kırmızı et mamullerine tavan fiyat koyuldu.

Öncelikle bir konuya açıklık getirelim, bu tür tavan fiyat uygulamalarının herhangi bir cezai yaptırımı bulunmuyor. Yani, belirtilen fiyatların üzerinde satış yapanlar için verebileceğiniz yasal bir ceza söz konusu değil. Dolayısıyla gerek bilet fiyatları, gerekse et fiyatları için getirilen kısıtlamalar aslında gönüllülük esasına dayanan sözlerden ibaret.

Uçak biletlerindeki tavan fiyat uygulamasını hatırlayalım

ucak_biletYurtiçi talebin nispeten düşük olduğu Kasım – Aralık (2013) aylarında açıklanan uçak biletleri için tavan fiyat, talebin yüksek olduğu yaz aylarına gelindiğinde, havayolu firmalarının unuttuğu bir söz halini aldı. Bakanlığın tavanı revize etmesi de işe yaramadı ve başta Türk Hava Yolları olmak üzere, firmalar tavan uygulamasına uymadılar. Bunun üzerine Ulaştırma Bakanlığı da Mayıs 2015’te bilet fiyatlarına artık karışmayacağını belirtti.

Peki, bu işin sonunda ne öğrendik? İlk öğrendiğimiz şey bakanlığın sektör temsilcilerini karşısına alıp, bu fiyatların üzerine çıkmayın demesinin hiçbir etkisi olmadığı. İkincisi ise, söz konusu piyasaların dinamiklerini bir kenara bırakıp sadece ortaya çıkan sonucu değiştirmeye çalışmanın hiçbir işe yaramadığı.

Gelelim kırmızı ete getirilen tavan fiyat uygulamasına

Kırmızı ete getirilen tavan fiyat, bilet fiyatlarına getirilene çok benziyor. Her iki uygulama da sektör temsilcilerinin verdikleri sözlere dayanıyor. Sebepten çok, sonuca odaklanıyor. Yalnız bu sefer ki fark, sektör temsilcilerinin tavan fiyata riayet etmemeleri durumunda hükümetin et ithalatını serbestleştirebileceğine dair açıklamaları. Şu an oldukça sınırlı olan kırmızı et ithalatının gevşetilmesinin fiyatları hızlıca aşağı düşüreceğinden endişe eden sektördeki etkili oyuncular tavan fiyat uygulamasına uyulması için azami çaba sarf edeceklerdir. Bu ne kadar etki yaratacak, önümüzdeki günlerde göreceğiz.

Peki, bu tavan fiyat tutmazsa biz nasıl daha ucuza et yiyebileceğiz?

Bu sorunun tek bir cevabı var: rekabeti arttırarak. Pazarda oluşan fiyatlar, arz ve talep koşullarının ortaya çıkardığı bir sonuçtur. Eğer bu fiyatların yüksek olduğunu ve düşmesi gerektiğini düşünüyorsanız pazarın dinamiklerine bakıp, bunun nasıl mümkün olabileceği dair çaba sarf etmeniz gerekir. Etin daha fazla üretilip, pazara sunulmasını engelleyen şey nedir? sorusuna somut bir cevap bulunması gerekir.

Eğer gazetelerde yazdığı gibi et, üreticilerden düşük fiyatlara satın alınıp, tüketicilere yüksek fiyattan sunuluyorsa, aradaki bu tedarik süreci çok iyi analiz edilmelidir. Eğer tedarik kısmındaki rekabet eksikliği böyle bir sonuca sebep oluyor ise, rekabetin önündeki engeller nelerdir tek tek ortaya konulmalıdır. Söz konusu tedarik pazarlarına giriş engelleri varsa, kamu otoriteleri engellerinin kaldırılması konusunda tedbir almalıdır. Aksi halde, fiyat mekanizması bir sinyal olmaktan çıkar, et üreticileri için düşük, tüketiciler için yüksek fiyatlar sürmeye devam eder ve biz bu meseleyi daha çok konuşuruz.

quixote_molinosÖzetle piyasa dinamiklerini bir kenara bırakıp sadece ortaya çıkan sonuçlarla ilgilenmek, hastalığı bir kenara bırakıp semptomları gidermeye uğraşmaktır. Bu, Don Kişot’un yel değirmenleri ile savaşması gibi iyi niyetli ama nafile bir çabadır. Kırmızı et meselesinde gerçekten sonuca ulaşılmak isteniyorsa, ilk olarak şu soruya cevap aranarak başlanabilir: “Tavan fiyat uygulamasıyla etin perakende fiyatında 10 TL’ye yakın bir düşüş yaşanacak, acaba aradaki bu farka kim ne kadar katlanacak?

Bir komediye dönen ekmek fiyatları ise, daha uzun  bir yazıyı hak ediyor. O zamana kadar beklemek istemiyorsanız bu videoyu izleyip, yorumsuz bilgi sahibi olabilirsiniz.

Yazar hakkında:

eminkoksalEmin Köksal, 1975 yılında bir Roma şehri olan Tarsus’ta doğdu. Üniversiteyi bitirirken hayali, üç yıl içinde 1 milyon dolar kazanmaktı. Derken kendini akademide buldu. Karmaşık sayılabilecek konular ile uğraşmasına rağmen halen sağını-solunu bilmemektedir. Daha ciddi ve detaylı bilgi için eminkoksal.com‘u ziyaret edebilirsiniz.

Twitter: @eminkoksal


1. Görsel: haberinyoksa.com  3. Görsel: madridejos.net

Ana sayfadaki görselin kaynağı: https://flic.kr/p/di9c1

Reklamlar

Tavan fiyat uygulamaları neden Don Kişot’luktur?” üzerine 2 yorum

  1. Geri bildirim: Tavan fiyat uygulamaları neden Don Kişot’luktur? | Emin Köksal

  2. Çok güzel bir yazı olmuş, teşekkürler! Bende şöyle bir katkıda bulunmak istiyorum: Havayolu yolcu taşımacılığı için benimsenen 300 TL azami fiyat, sektördeki oyuncuların sayılı olmasına ve fiyatların internet üzerinden tüm tüketicilere açık olmasına rağmen uygulanmadıysa, et fiyatları için yakın zamanda öngörülen azami fiyatlar hayli hayli uygulanmayacaktır. Et satan sayısız kasap ve marketin olduğu bir pazardan fiyatların nasıl denetleneceği büyük bir sorun. Ancak asıl sorun ise her geçen yıl rekabetten uzaklaşıp, bir türlü inmek bilmeyen fiyatlar için elinde sonunda regülasyona sarılmak!

Bir Cevap Yazın

Aşağıya bilgilerinizi girin veya oturum açmak için bir simgeye tıklayın:

WordPress.com Logosu

WordPress.com hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap / Değiştir )

Twitter resmi

Twitter hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap / Değiştir )

Facebook fotoğrafı

Facebook hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap / Değiştir )

Google+ fotoğrafı

Google+ hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap / Değiştir )

Connecting to %s